Diş Travmalarında Muayene ve Tanı

08.02.2022
Diş Travmalarında Muayene ve Tanı

Dişleri travmaya uğramış bir hastada öncelikle  hastanın şikayeti, şikayetin hikayesi ve tıbbi bir hikayeyi içeren ayrıntılı bir anamnez alınması ile başlar. Bunu  bir klinik ve radyolojik muayene izler.

  1. Yaralanmanın hikayesi: Hastanın şikayetini kendi anlatımı ile alınması önemlidir.Yaralanmanın nereden, nasıl ne zaman olduğu anlattırılır. Kazadan sonra geçen zaman özellikle önem taşır Yaralanmanın hikayesi tedavi planlaması ve prognoz takibi açısından önemlidir.
  2. Dental hikaye: Dişlerinde ne gibi problem olduğu sorularak ağrı, mobilite ve oklüzyonun bozulması gibi bulgular hakkında bilgi edinilmesi tanıya yardımcı olur. Dişlerde ısırmada rahatsızlık ,  sıcak ve soğuğa      reaksiyon varmı. Önceden dental yaralanma varmı ? gibi sorular sorulur.
  3. C. Tıbbi hikaye: Hastanın ilaç allerjisi, ya da tedavi planının etkileyecek ciddi bir sağlık sorunu (Örneğin diabet, kanama problemi, kalp ve dolaşım hastalığı gibi) olup olmadığı, ayrıca tetanoz aşısı olup olmadığı öğrenilir. Avulsiyon ve replantasyon gibi diş travmalarında ve yumuşak doku yırtılmalarında tetanoz aşısı yapılması

 

Hastadan hikayenin alınması ile travması hakkında tüm veriler elde edilir.

 

  1. Klinik Muayene( gözle inceleme,perküsyon palpasyon,vitalite,radyolojik muayeneden oluşur)

Önemli derecede büyük kazalar geçirip dişlerinde de hasar oluşan kişiler öncelikle tıbbi tedavileri  için hastanelere  başvururlar .Daha sonra diş tedavilerine başlarlar. Ancak öncelikle diş hekimlerine başvuran bu kişilerde hastanın genel durumunun değerlendirilmesi önemlidir. Bilinç kaybı, kusma ve uyku hali gibi belirtiler beyin hasarına işaret eder , böyle bir şüpheli durum varsa  kişilerin diş tedavilerinden önce tam donanımlı bir hastaneye gönderilmeleri gerekir.

  1. Gözle muayene:
  2. Ekstraoral: İlk olarak ekstraoral muayene yapılır. İnspeksiyon ile baş ve yüz bölgesindeki doku yaralanmaları, abrazyon, zedelenme, yırtılma, hemoraji, ödem, ekimoz durumu değerlendirilir.

Yüz iskeleti hafifçe palpe edilerek kırık açısından değerlendirilir. Asimetri, krepitasyon, mobilite, ya da duyarlılık olup olmadığı gözlenir.

Temporomandibular eklem muayenesi de bu kapsamda değerlendirilmeli, hasta eklem ağrısı, kas ağrısı, ağzı açarken deviasyon, kilitlenme, çiğneme güçlüğü açısından incelenmelidir.

 

  1. İntraoral: Dudakların içi, dil altı ve labial sulkus muayene edilir. Yara mevcut olduğunda ve dişin kronu kırıldığında dişlerin penetre olduğu dokular ve yaraya gömülen fragmanlar gözönüne alınır.

Okluzyon muayenesi çene kırıklarından şüphelenildiğinde tanıya yardımcı olur. İki ark arasındaki prematür kontaktlar, deplasmanlı dişler incelenir.

Dişeti cebi kanaması dişte lüksasyon yaralanmasına işaret eder. Dişin kronundaki hemoraji kökteki bir kırığın da işareti olabilir.

Dişler koronal fraktür, translusentliğin kaybı veya renkleşme açısından incelenir. Eğer diş kırılmışsa kırığın sınıfı belirlenir.

  1. Perküsyon ve palpasyonla muayene: Travmatize dişin, komşu ve karşı dişlerin mobilitesinin saptanmasında parmakla muayene gerekir. Perküsyona duyarlılık periodontal membran ve destek dokulardaki yaralanmaya işaret eder.
  2. Vitalite testi: travmanın erken evrelerinde yanıltıcıdır.

Termal ve elektrikli testler dikkatle yapılmalıdır.Şiddetli ve komplike yaralanmalarda özellikle lüksasyon yaralanmalarının eşlik ettiği yaralanmalarda kazadan hemen sonra pulpa şoku nedeniyle vitalite testleri yapılmamalıdır. Kazadan birkaç hafta sonra   testler tekrarlanır. Apikal damar ve sinirlerde meydana gelen geçici hasar daha sonra iyileşebilir.

  1. Travmalarda Radyolojik muayene:

Radyografiler başlangıçtaki tanı için olduğu gibi, dişlerin sonraki değerlendirilmelerinde de yararlı olur.

Travmalarda Radyolojik muayenede neler görürüz?

Pulpanın kırık hattına göre uzaklığını, Kökteki kırıkları, Periapikal bölgenin durumunu.

Periodontal membrandaki aşırı apikal genişleme ve boşluk dişin alveolündeki ekstrüzyonu gösterir. Radyografik muayene veya mobilite testiyle kök fraktüründen şüphelenildiğinde değişik açılandırmalarla bir veya iki film daha alınır.

Lateral olarak lükse olan dişlerde apeks labiale hareket ettiğinden periodontal boşluk apikalde artar. Böyle bir durum ancak oklüzal filmlerle belirlenebilir.Bu nedenle travmatik yaralanmalarda oklüzal filmlerin yararı büyüktür.

Travmatize anterior bölgeden 1 okluzal ve ışın demetinin lateral ve santral keserler ile her iki santral keser diş arasına yönlendirildiği 3 periapikal film alınması, minor dislokasyonların ve kök kırıklarının tanısında en güvenilir yöntemdir.Bu tip filmler ancak dişlerin oklüzal düzenlemelerinde karar verilemiyor ve kırık hattı tam olarak görülemiyorsa  uygulanmalıdır.

Diş fragmanının dudaklar içine gömüldüğünden şüphelenildiğinde film diş ve dudak arasına yerleştirilerek ekspozür süresi ve voltaj azaltılarak radyografi alınır.

Kaynak: Erişkinlerde Travmatik Dental Yaralanmalar Ve Endodontik Yaklaşımlar – Prof. Dr. Bade SONAT

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.