Ekonomik Faaliyetlerin Tarihsel Gelişimi

29.07.2022
Ekonomik Faaliyetlerin Tarihsel Gelişimi

İnsanlığın ilk çağlarından günümüze kadar geçen dönemde, insanların ekonomik faaliyetleri sürekli değişmiştir. İnsanların ihtiyaçlarının değişmesi, coğrafi koşullar, yaşam şekli, vb. nedenler ekonomik faaliyetlerin, dönemden döneme değişiklik göstermesine, bu değişiklikler de toplumsal ve kültürel yapıda farklılıklara neden olmuştur. Ekonomik faaliyetlerdeki değişimler, tarihi çağlara göre aşağıdaki şekilde değişiklik göstermiştir:

Paleolitik Çağ: Bu çağ, Buzul Çağı’nı da içine alan en uzun çağdır. İnsanlar, soğuktan ve yırtıcı hayvanlardan korunmak için mağara ve ağaç kovuklarında yaşamış, ekonomik faaliyet olarak avcılık ve toplayıcılıkla uğraşmışlardır. Bu uğraşları sebebiyle, hayvanların göç mevsimlerine ve besin bulma durumlarına bağlı olarak yer değiştirmişler, göçebe bir hayat sürmüşlerdir. Küçük gruplar halinde yaşamışlar, fazla eşyaya sahip olamamışlardır. İnsanlar bu çağda sadece tüketmiş, tabiatın sunduklarıyla hayatlarını devam ettirmeye çalışmışlardır. Kent hayatının tohumları bu dönemde atılmıştır (Mumford, 2007:22).

Mezolitik Çağ: Sıcaklıkların arttığı ve ekolojik değişimlerin yaşandığı Mezolitik Çağ, Paleolitik ve Neolitik Çağlar arasında geçiş evresi olarak tanımlanır. Buzul Çağı’nın sona ermesiyle eriyen buzullar, yeni alanların açılmasına sebep olmuş ve insanlar, yeni yaşam alanlarını da kullanmaya başlamışlardır. Avcılık ve toplayıcılık faaliyetlerinin yanında, nehirlerde ve su kenarlarında balıkçılık faaliyetleri de gerçekleştirilmiştir. Besin kaynaklarının çok olduğu, su kenarları, insanların yavaş yavaş yerleşik hayata geçmesini sağlamıştır. Tarım faaliyetleriyle ilgili ilk uygulamalar bu dönemde gerçekleştirilmiştir.

Neolitik Çağ: Yeni Taş Çağı anlamına gelen Neolitik Çağ, Taş Çağları’ nın sonuncusudur. Bu Dönemde, tarımsal faaliyetler gerçekleştirilmiş, hayvanlar evcilleştirilmiştir. İnsanların yaşamı önemli ölçüde değişmiştir. Hayvancılık ve tarımın ekonomik faaliyet olarak yürütülmesi, yerleşik hayata tamamen geçmeyi zorunlu kılmıştır. Gereksinimlerinden fazla üretim yapmışlar ve üretim fazlalarını depolamak için tarım alanlarının yanına evler yapılmış, zamanla bu evlerin sayısında artış olmuş ve köyler oluşturulmuştur. Köylerin oluşturulmasıyla ilk mesleki “iş bölümü” gerçekleştirilmiştir. Yerleşik hayatta ihtiyaç duyulan günlük eşyaları üreten, seramik zanaatkârları ortaya çıkmıştır. Böylece insanlar, tüketicilikten üreticiliğe geçmişlerdir. Zanaatkârlar ile tarım ve hayvancılık yapanlar arasında mübadele işlemi gerçekleştirilmiş, ticaret yapılmaya başlamıştır. Böylece, ekonomik faaliyetler de çeşitlenmiştir. Tüm bu gelişmeler, ikinci nüfus sıçramasını oluşturmuştur (Aktüre, 2004:9).

Kalkolitik Çağ: Maden Çağı olarak bilinen Kalkolitik Çağ’da, nüfus artışına bağlı olarak köyler, kentlere dönüşmüştür. Tarım ve hayvancılık faaliyetleri artış göstermiştir. Örgütlü ticari ilişkiler ortaya çıkmıştır. Böylece “ticaret” de ekonomik faaliyetler içerindeki yerini almıştır. Bakır bulunmuş, zamanla bulunan diğer madenlerle birleştirilip, el aletleri, tarımda kullanılabilecek aletler ve silahlar yapılmıştır. Tüm bu gelişmeler sosyal yapıya yansımış, asker, çiftçi, din adamı, tüccar gibi yeni meslekler ortaya çıkmıştır.

İlk ve Orta Çağ: Tarımsal faaliyetler yeni alanların açılmasıyla, artış göstermiştir. Ülkeler arasında ticari faaliyetler gelişmiş, İpek Yolu, Baharat Yolu kullanılmaya başlanmıştır. Bu yollar Doğu ve Batı arasındaki etkileşimi arttırmıştır. Avrupa’nın on beşinci yüzyıl ortalarına kadar yaşadığı ekonomik sıkıntılar, tarımdan elde edilen gelirlerin azalmasına sebep olmuştur.

Yeni Çağ: Hint Deniz Yolu’nun bulunması ve Amerika Kıtasının keşfi, İspanya, Portekiz ve İngiltere için yeni imkânlar sağlamıştır. Bu durum, Avrupa’yı yaşadığı ekonomik bunalımdan çıkarmış, Amerika Kıtası’nın keşfiyle ticaret artmış, Avrupalıların ekonomik ve sosyal yönden kalkınması hızlanmıştır. On yedinci yüzyılda bilimsel gelişmeler hızlanmıştır. Avrupa’da tarım ve ticaretten elde edilen gelirler artmıştır.

Sanayi Devrimi: Kentleşme sürecinin hızlanmasında en önemli etken olan Sanayi Devrimi, on sekizinci yüzyıl ortalarında İngiltere’de başlamış, diğer Avrupa Ülkelerine yayılmıştır (Ertürk ve Sam, 2011:9). İlk önce tekstil sanayisinde, daha sonra da belli aralıklarla, diğer sanayi dallarında etkisini göstermiştir. Batı Avrupa’da buhar makinesinin icat edilmesi, modern sanayileşme sürecini başlatmış ve ekonomi hızlı bir şekilde değişmiştir. Lokomotifler ve gemiler ulaşımı kolaylaştırmış, ulaşımın kolaylaşması ticaretin hızlanmasını ve ticari faaliyet alanını genişletmiştir. Kırsal kesimde yaşayan insanların yön verdiği ekonomi, yerini kentte yaşayan insanların ekonomik gücüne bırakmıştır. Batıda başlayan ve iki yüz yıl süren bu değişim, kentleşme sürecini hızlandırmış, toplumların sosyoekonomik yapılarında farklılıklar oluşturmuştur. Bu Dönemde, dünya, hızlı bir biçimde makineleşme sürecine girmiş, dünya ekonomisini genişlemiştir. Hızlı sanayileşmeyle beraber doğal kaynak, hammadde ve enerji kullanımı ve gereksinimi artmıştır. 1929 Ekonomik Buhranı ve dünyayı sarsan I.ve II. Dünya Savaş’ları bu dönemde yaşanmıştır.

Bilgi Çağı: Bilişim ve iletişim teknolojilerindeki gelişme, toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel yapılarında değişiklikler meydana getirmiştir. Bu gelişmeler sonucu günümüz ekonomisi, ‘‘Dijital Ekonomi’’ olarak da adlandırılır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, bilişim ve iletişimle ilgili altyapılar genişletilmiş, mobil iletişim araçları sayesinde bilgiye, zamana ve mekâna bağlı kalmadan ulaşılabilir hale gelinmiştir. Bu durum birey, kurum ve toplumların iletişimlerini farklılaştırmış, iletişimlerinin bir kısmını bilgisayar ve mobil iletişim araçları ile gerçekleştirmeleri sonucunu doğurmuştur. Bilgi Çağı yeni bir ekonomik faaliyet alanı doğurmuştur. Bilgiyi işleme ve dağıtma faaliyetleri olarak açıklanan bu faaliyetler, özellikle gelişmiş ülkelerde görülen faaliyetlerdir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.