Erişkinlerde Travmatik Dental Yaralanmalar ve Endodontik Yaklaşımlar

08.02.2022
Erişkinlerde Travmatik Dental Yaralanmalar ve Endodontik Yaklaşımlar

Diş hekimliğinde acil başvuru nedenlerinden birisi de diş travmalarıdır. Diş travmaları her yaşta görülebilmektedir. En çok etkilenen dişler üst santral kesiciler daha sonra üst lateral kesiciler ve alt  kesici dişlerdir.

Dişlerdeki bu  yaralanmalar basit mine çatlaklarından komplike kırıklara kadar çok çeşitlilik gösterir ve çoğu kez birden fazla yaralanma tipinin komplike tedavisini gerektirir. Zamanında yapılan koruyucu tedaviler pulpa ve periapikal doku hastalıklarının gelişimini önler.

Travmalarda Etyoloji

Erişkinlerde diş yaralanmalarının sebepleri trafik kazaları,düşme ve çarpma yaralanmaları,kavga ve dayak yaralanmaları ,spor yaralanmaları olarak sıralanabilir.Dişlerde görülen en basit bir travma bile pulpa ve peripikal dokuların direkt veya indirekt yaralanmasına neden olarak endodontik tedavi ihtiyacı doğurabilirler.

Travmalarda  Sınıflamalar

Birçok otörün  travmalarla ilgili sınıflaması vardır. Dünya sağlık örgütünün Sınıflaması en çok kabul gören bir sınıflamalardan biridir.

WHO’ nun Sınıflaması ( Dünya sağlık örgütünün Sınıflaması)

 Diş sert dokuları ve pulpa yaralanmaları

  1. Mine çatlağı (Tam olmayan mine kırığı)
  2. Mine kırığı
  3. Komplike olmayan kron kırığı (Kırık,mine ve dentin dokusunu içerir,pulpa açık)
  4. Kron-kök kırığı (Komplike olmayan veya komplike)
    1. Komplike olmayan kron kök kırığı (Kırık,mine dentin ve sementi içerir,pulpa kapalı)
    2. Komplike kron kök kırığı (Kırık; mine,dentin ve sementi içerir,pulpa açık)
  5. Kök kırığı (Kırık; dentin ,sement ve pulpayı içerir)

Periodontal doku yaralanmaları

  • Sarsıntı (Konklüzyon)
  • Sallanma (Sublüksasyon)
  • Alveole gömülme (Intrusiv lüksasyon)
  • Alveolden çıkma (Ekstrüsiv lüksasyon)
  • Lateral yerdeğiştirme (Lateral lüksasyon)
  • Alveolden çıkma(Avülsiyon)

Destek kemik dokusu yaralanmaları

  • Alveol soketin ezilmesi
  • Alveol soket duvarının kırılması
  • Alveoler proses kırığı
  • Çene kırığı

Diş eti ve oral mukozanın yaralanmaları

  • Dişeti ve oral mukozanın ezilmesi
  • Dişeti ve oral mukozanın yırtılması
  • Dişeti ve oral mukozada madde kaybı olması

Glendor, Marcenes, Andresan  Sınıflaması

Sert doku ve pulpayı içeren yaralanmalar

  • a.Minenin tam olmayan kırığı (Diş yapısında kayıp olmaksızın minede görülen çatlaklar)
  • b.Komplike olmayan kron kırığı (Pulpayı içermeyen ancak mine veya mine ve dentin ile sınırlı yapı kaybı)
  • c.Komplike kron kırığı (Pulpanın açıldığı mine ve dentin kırığı)
  • d.Komplike olmayan kron kök kırığı (Mine, koronal ve radiküler dentin ve sementi içeren kırık)
  • e.Komplike kron kök kırığı (Mine,koronal ve radiküler dentin ve sementi içeren, pulpanın açıldığ kırık)
  • f.Kök kırığı (Horizontal kök kırığı,sement dentin ve pulpayı içeren kök kırığı)

Periodontal doku yaralanmaları

  • a.Sarsılma (Dişin anormal gevşeme ve yer değiştirme göstemediği, ancak perküsyon duyarlılığının belirli                    derecede arttığı yaralamalar)
  • b.Süblüksasyon (Dişin yer değiştirme göstermediği,ancak destek doku kaybına bağlı olarak anormal gevşeme ve mobilite olan yaralanmalar)
  • c.Ekstrüzyon (Dişin alveol soketi dışına kısmi olarak yer değiştirdiği yaralanmalar)
  • d.Lateral lüksasyon (Dişin aksiyel yönden farklı bir yöne doğru yer değiştirdiği ve alveol kırığın eşlik ettiği yaralanmalar)
  • e.İntrüzyon (Dişin alveol içerisine doğru yer değiştirdiği ve alveollerin dahil olduğu yaralanmalar)
  • f.Avülsiyon (Dişin alveolden tamamen çıktığı yaralanmalar)

Destek doku yaralanmaları

  • a.Maksiller alveolün dahil olduğu (İntrüzyon ve lateral lüksasyon ile birlikte gözlenir)
  • b.Mandibuler alveolün dahil olduğu
  • c.Maksiller alveol duvarın kırığı
  • d.Mandibuler alveol duvarın kırığı
  • e.Maksiller alveoler  proçes kırığı
  • f.Mandibuler alveoler proçes kırığı
  • g.Maksilla kırığı
  • h.Mandibula kırığı

Dişeti ve ağız mukozası yaralanmaları

  1. Dişeti ve ağız mukozasında yırtılma (Keskin bir nesnenin dişeti ya da ağız mukozasında sığ ya da derin bir yırtılmaya neden olması)
  2. Dişeti ve ağız mukozasında ezilme (Kontüzyon) (Çoğu kez künt bir nesne ile yaralanmaya bağlı submukozal hemoraji ya da morluk oluşması)
  3. Dişeti ya da ağız mukozasında aşınma (Mukozada sürtünme ya da sıyrılma ile oluşan yüzeysel yaralanma)

**Son yıllarda ‘’Doku kaybı’’nın da bu sınıflandırmaya eklenmesi yönünde gelişmeler bulunmaktadır.

Burada sınıflamalar şeklinde anlatılan travmatik yaralanmalar çoğu zaman tek bir yaralanma şeklinde değil bir kaçı birlikte farklı dişlerde veya aynı dişte görülebilir.

ÖRNEK:

Sadece tek bir santral dişte oluşan Kron-kök kırığı

Kombine bir yaralanma: Sol lateral avulse, santral dişlerde  sağ lateralde lüksasyon, dudaklarda  laserasyon, ciltte burun ve çenede doku aşınması, diş etlerinde yırtılma, ezilme, aşınma

Kaynak: Erişkinlerde Travmatik Dental Yaralanmalar Ve Endodontik Yaklaşımlar – Prof. Dr. Bade SONAT

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.