Girişimcilik Niyeti Nedir, Girişimcilik Niyetinin Ortaya Çıkması

Girişimcilik Niyeti Nedir, Girişimcilik Niyetinin Ortaya Çıkması

Girişimcilik niyeti, bireyin kendi işine sahip olma arzusu olarak tanımlanabilir (Crant, 1996).

Girişimcilik niyetini kavramsal olarak açıklayan en önemli çalışmalar; Shapero ve Sokol’un (1982) girişimci olay modeli, Bird’ün (1988) girişimci niyet modeli ve Ajzen’in (1991) planlanmış davranış teorisi’dir.

Girişimci olay modeli, girişimcilik niyetinin; algılanan girişimcilik arzusu, algılanan girişimcilik uygulanabilirliği ve harekete geçme eğilimi sonucu oluştuğunu ileri sürer.

Algılanan girişimcilik arzusu, bireyin girişimci olmayı ne kadar çekici bulduğunu ve girişimciliğe ilişkin tercihlerini belirtir. Algılanan girişimcilik uygulanabilirliği ise bireyin kendi işini kurup girişimci olabileceğinden emin olma derecesidir. Harekete geçme eğilimi bireyin fırsatlar karşısında bir davranışta bulunma eğilimidir (Shapero & Sokol, 1982).

Girişimcilik Yöneliminin Ortaya Çıkması

Girişimci niyet modeline göre, girişimcilik yöneliminin ortaya çıkmasında ilk aşama, ‘sosyal, politik ve ekonomik çevre’ ve ‘bireysel etkenlerdir’. Bireyin geçmişi, kişiliği ve yeteneklerinden oluşan bireysel etkenler ve sosyal, politik ve ekonomik çevre, bireyin rasyonel veya sezgisel düşünmesini sağlar ve bunun sonucunda eyleme dönüşebilecek girişimcilik niyeti oluşur (Bird, 1988).

Ajzen’in (1991) Planlanmış Davranış Teorisi, yalnızca girişimciliği değil birçok örgütsel davranışı açıklamak için kullanılır. Teoriye göre niyet, bir davranışı doğrudan etkiler. Niyeti belirleyen ise kişinin davranışa dair tutumu, öznel normlar ve davranışsal kontroldür. Yani birey, bir davranışı olumlu buluyorsa, değer verdiği kişi ya da grupların onaylayacağını düşünüyorsa ve bu davranışı göstermek için uygun koşullara sahipse, niyeti güçlenir ve bu davranışı sergiler. Bu teoriye göre girişimcilik niyeti, girişimcilik davranışını etkileyen temel değişkendir.

Girişimcilik niyetini açıklayan daha güncel bir model ise Krueger (2009) tarafından ileri sürülen ve planlı davranış teorisi ile girişimci olay modelindeki boyutların birleşmesinden oluşan girişimcilik niyeti modelidir. Bu modele göre, bireyin öz yeterliği dışında iş arkadaşlarının yeterliğine olan güveni yani kolektif yeterlik de girişimcilik niyetinde etkilidir.

Teoriye göre niyet, bir davranışı doğrudan etkiler.
Teoriye göre niyet, bir davranışı doğrudan etkiler.

İran’da turizm alanında okumakta olan üniversite öğrencilerine yapılan bir araştırma, bu teoriyi test etmiş ve girişimcilik niyetinde en önemli etkenin arzu edilirlik olduğunu ve bunu öz yeterlik, uygulanabilirlik, fırsat, tutum ve kolektif yeterliğin takip ettiğini göstermiştir (Esfandiar, SharifiTehrani, Pratt & Altınay, 2019) .

Planlı davranış teorisi ve girişimci olay modelinin birleşmesini test eden bir başka çalışma da Schlaegel ve Koenig (2014) tarafından yapılan ve 98 araştırmadan 114.007 kişinin veriyi oluşturduğu meta analizdir. Bu çalışmada, tutum, norm, davranışsal kontrol ve girişimcilik öz yeterliğinin girişimcilik niyeti üzerinde öncel; algılanan girişimcilik arzusu ve algılanan girişimcilik uygulanabilirliğinin aracı değişken rolü olduğu bulunmuştur. İncelenen bu değişkenlerin niyet üzerindeki etkisinin girişimcilik eğitimi ve kişilik özelliklerinden daha güçlü olduğu görülmüştür. Araştırmalara göre girişimcilik niyetini etkileyen diğer değişkenler bireysel özellikler, duygusal zekâ, eğitim ve kültürdür.

Girişimciliği yaşam boyu elde edilen deneyimlerden etkilenen bir değişken olarak araştıran bir çalışmada girişimci kişilik özelliklerinin, ergenlik dönemindeki girişimcilik yetkinliğinin ve girişimciliğe ilişkin kontrol inancının girişimcilik niyeti üzerine etkisi incelenmiştir. Girişimci kişilik, değişime açık, dışadönük, öz-disiplini yüksek, duygusal dengeye sahip ve benmerkezci olarak tanımlanmıştır.

Ergenlik Döneminde Girişimcilik Yetkinliği

Ergenlik dönemindeki girişimcilik yetkinliği ise, bireyin boş zamanlarında yaptığı yaratıcı faaliyetler, liderlik deneyimi ve ticari faaliyetlerden oluşmaktadır. Girişimciliğe ilişkin kontrol inancı ise bireyin girişimci olmak için gerekli koşullara sahip olmasına ve istediği sonuca ulaşmasına olan inancıdır.

Ergenlik dönemindeki erken girişimcilik yetkinliği ve girişimciliğe ilişkin kontrol inancı, girişimcilik niyetini olumlu yönde direkt etkilerken, girişimci kişilik yapısı girişimcilik niyetini bu iki değişken yoluyla dolaylı olarak belirlemiştir (Obschonka, Silbereisen & SchmittRodermund, 2010). Girişimcilik niyetini etkileyen bir diğer değişken de duygusal zekadır.

Miao ve diğerlerinin (2018) 12 araştırmanın sonucuna dayanarak yaptıkları metaanaliz, duygusal zekânın girişimcilik niyetine olumlu yönde etkisini ve kültürün bu ilişkide düzenleyici rolünü göstermiştir. Uzun dönem yönelimli toplumlarda duygusal zekâ ve girişimcilik niyeti arasındaki ilişki kısa dönem yönelimli toplumlardan daha kuvvetlidir.

Girişimciliğin ciddi bir zaman isteyen, mücadele dolu uzun bir yolculuk gerektirmesi, duygusal zekânın, uzun dönem yönelimli toplumlarda, girişimcilik niyeti üzerinde daha etkili olabileceği şeklinde yorumlanmıştır.

Gençlerde girişimcilik niyeti
Gençlerde girişimcilik niyeti

Girişimcilik eğitimi ve girişimcilik niyeti arasındaki ilişkiyi konu alan 73 araştırmanın sonucunu inceleyen bir meta analizde girişimcilik eğitiminin girişimcilik niyeti üzerinde anlamlı ama düşük düzeyde bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu etkiden daha küçük olmakla birlikte işletme eğitiminin de girişimcilik niyeti üzerinde olumlu etkisi bulunmuştur. Ayrıca kültürün girişimcilik eğitimi ve girişimcilik niyeti arasındaki ilişkide düzenleyici bir role sahip olduğu anlaşılmıştır.

Grup içi toplulukçu değerlerin arttığı, cinsiyet eşitliğinin ve belirsizlikten kaçınmanın azaldığı kültürlerde, girişimcilik niyeti ve girişimcilik eğitimi arasındaki ilişki güçlenmektedir (Bae, Qian, Miao & Fiet, 2014).

Kültürün Hofstede’in (2001) kültür boyutları kullanılarak düzenleyici değişken olarak ele alındığı bir başka çalışmada, dokuz ülkeden (Almanya, İsviçre, Avusturya, Hollanda, Estonya, Rusya, Macaristan, Brezilya, Singapur) 1434 öğrencinin girişimci ruh açısından değerlendirildiği bir anketin sonuçlarının kullanıldığı Bogatyreva ve diğerlerinin (2019) araştırmasıdır. Girişimcilik niyetini ve kültürel yönelimi ölçen anket katılımcıların öğrenci olduğu 2011 yılında yapılmış; girişimcilik eylemi ise aynı katılımcılar mezun olduktan sonra 2013- 2014 yıllarında yapılan anketle ölçülmüştür.

Bulgulara göre, erkeksi, güç mesafesi düşük ve belirsizlikten kaçınmanın az olduğu toplumlarda girişimcilik niyeti ve girişimcilik eylemi arasındaki ilişki güçlenmekte yani girişimcilik niyeti icraata dönüşebilmektedir. Bu araştırma bazı kültürlerin girişimcilik için uygun bir ortam sunduğuna bir örnektir.

Kültürden beslenen ve girişimcilik niyetini etkileyen bir başka değişken de kalıp yargılardır. Gelecek bölümde kalıp yargıların girişimcilik niyeti üzerindeki etkisi anlatılacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir