Halkla İlişkiler Tanımları

01.12.2020
Halkla İlişkiler Tanımları

Halkla ilişkilerle ilgili çok sayıda tanım yapılmıştır. Bu tanımlama çalışmalarının günümüzde sürdüğünü de söylemek yanlış olmaz. Geçmiş dönemlerde farklı bakış açıları nedeniyle farklı tanımlar yapılmıştır. Ancak günümüzde yapılan tanımlar birbirine daha çok benzemektedir.

Halkla ilişkilerle ilgili tanımlar daha çok iki kavram üzerinde odaklanmaktadır. Bunlardan ilkinde halkla ilişkiler yönetim fonksiyonu olarak görülür. İkincisinde ise, iletişim yönetimi ön plana çıkarılır. Diğer bir deyişle halkla ilişkiler, ya yönetimin bir fonksiyonu veya iletişimin yönetilmesi olarak tanımlanır. Son dönemlerde halkla ilişkileri “ilişki yönetimi” olarak gören bazı tanımlar da yapılmıştır. Ancak halkla ilişkiler yazarlarının büyük çoğunluğunun, ilişki kavramı ile iletişim kavramını eşanlamlı gördüğünü de vurgulamak gerekir.

Halkla ilişkilerin yaygın bir biçimde yönetim fonksiyonu olarak tanımlandığı görülmektedir. Halkla ilişkileri bir yönetim fonksiyonu olarak görme şu anlama gelmektedir: Kuruluşla ilgili kamuları, müşterileri, plan ve programları eşgüdümlemek ve yönetmek, bunun yanında ise ilgili kamular arasında istenilen ilişkileri oluşturmak için kuruluşu idare etmektir.

Halkla ilişkiler kitaplarında sıklıkla yer verilen tanımlardan birisi Harlow’a aittir. Bu tanım halkla ilişkilerin yönetim fonksiyonu olduğuna vurgu yapmaktadır. Harlow 1976 yılında; kitap, gazete ve halkla ilişkiler dergilerini incelemiş ve 83 halkla ilişkiler yöneticisine kendi tanımlarını sormuştur. Bunun sonucunda 472 tanım elde etmiş ve bunlardan aşağıdaki tanımı üretmiştir:

“Halkla ilişkiler, bir kurum ve kamusu arasında karşılıklı iletişim, kabul ve işbirliğini kurma ve sürdürmeye yardımcı olan kendine özgü yönetim fonksiyonudur; problem ve konu yönetimini içerir; yönetimin bilgilenmesine ve kamuoyuna cevap vermesine yardım eder; kamu yararına hizmet etmesi için yönetimin sorumluluğunu tanımlar ve vurgular; eğilimleri önceden kestirmede erken bir uyarı sistemi gibi hizmet ederek yönetimin yeni gelişmeleri öğrenmesi ve etkili bir biçimde değişimi sağlamasına yardım eder ve temel araçlar olarak güvenilir ve etik iletişim tekniklerini ve araştırmayı kullanır.”

Dikkat edilirse, tanım oldukça uzun gözükmektedir. Ancak ilk cümlesi daha geneldir ve halkla ilişkilerin ne olduğuyla ilgili fikir vermektedir. Daha sonraki cümleler halkla ilişkilerin fonksiyonlarını açıklamaktadır. Bu tanımda halkla ilişkilerin bir yönetim fonksiyonu olduğu açıkça vurgulanmaktadır.

Kuruluşlarda yönetim süreci planlama, örgütleme, etkileme ve kontrol fonksiyonlarından oluşmaktadır. Halkla ilişkiler kuruluşların etkileme fonksiyonları ile ilişkilidir. Halkla ilişkiler alanının önemli yazarları kabul edilen Cutlip ve arkadaşlarının son dönemlerde geliştirdikleri tanım da sıklıkla kullanılmaktadır. Cutlip ve arkadaşları daha önce yaptıkları tanımları gözden geçirerek yönetim fonksiyonu odaklı yeni bir tanım geliştirmişlerdir. Bu tanım aşağıda verilmektedir:

“Halkla ilişkiler, bir örgütün başarı veya başarısızlığının kendilerine bağlı olduğu çeşitli kamularla, bu örgüt arasında karşılıklı yarara dayanan ilişkileri kuran ve sürdüren bir yönetim fonksiyonudur.”

Halkla ilişkileri yönetim fonksiyonu olarak gören tanımlardan birisi de Baskin ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. Bu tanım şu şekildedir:

“Halkla ilişkiler örgütsel amaçların başarılmasına, felsefenin tanımlanmasına ve örgütsel değişimin kolaylaştırılmasına yardım eden bir yönetim fonksiyonudur. Halkla ilişkiler uygulayıcıları olumlu ilişki geliştirmek ve örgütsel amaçlar ile sosyal beklentiler arasında uyum yaratmak için, ilgili tüm iç ve dış kamuyla iletişim kurar. Halkla İlişkiler uygulayıcıları, bir örgütün bütün birimleri ve kamuları arasında etki ve anlayışın değiş tokuşunu teşvik eden örgütsel programları geliştirir, uygular ve değerlendirir”.

Bu tanımda da ilk cümle halkla ilişkilerin özünü vermektedir. Tanımda örgütün amaç ve felsefesi ile yönetim fonksiyonu ön plana çıkarılmıştır.

Bir grup halkla ilişkiler tanımında ise, iletişim yönetimi veya stratejik iletişime vurgu yapılmaktadır. Diğer bir deyişle bazı, tanımların anahtar kavramlarını “iletişim” ve “stratejik iletişim” terimleri oluşturmaktadır. İletişim yönetimine vurgu yapan ve çok bilinen tanımlardan birisi Grunig ve Hunt tarafından geliştirilmiştir. Yazarlara göre halkla ilişkiler; bir kurumla kamusu arasındaki iletişim yönetimi olarak tanımlanmıştır.

Daha sonraki yıllarda halkla ilişkilerin stratejik yönüne verilen önem artmaya başlamıştır. Bu doğrultuda “stratejik iletişim yönetimi” kavramı çerçevesinde tanımlar geliştirilmiştir. Halkla ilişkilerin stratejik iletişim yönetimi olduğuna vurgu yapan tanımlardan birisi Peltekoğlu’na aittir.

Peltekoğlu halkla ilişkileri şöyle tanımlamaktadır:

“Halkla ilişkiler, kurumun amaçları üzerine yapılanan, önem sırası –kimi zaman tüketici, kimi zaman dağıtımcı ve çalışanlar gibi kurumun ve kampanyanın hedeflerine göre- değişkenlik gösteren hedef kitlelerle gerçekleştirilen stratejik iletişim yönetimidir.”

Halkla ilişkilerle ilgili yukarıda sıralanan tanımlardan başka tanımlar bulmak kuşkusuz mümkündür. Değişik kitaplarda çok sayıda halkla ilişkiler tanımlarıyla karşılaşılabilir. Ancak halkla ilişkilerle ilgili yaygın kullanılan tanımlar bunlardır. Son dönemlerde halkla ilişkiler yazarları, yeni bir tanım geliştirmekten öte, bulunan tanımları incelemekte ve bunların ortak yönlerini bulma eğilimi taşımaktadırlar. Bu açıdan bakıldığında çoğu tanım, benzer nitelikleri taşımakta ve birbirleriyle uyumlu gözükmektedir.

Warnaby ve Moss çeşitli tanımlardaki ortak yönleri şu şekilde sıralamaktadır:

  • Halkla ilişkiler, iletişim sürecinin iki yönlü doğasının vurgulandığı bir iletişim fonksiyonudur.
  • Halkla ilişkiler, kurumlar ve kamular arasında karşılıklı anlayış ve iyi niyetin kurulması ve sürdürülmesiyle ilişkilidir.
  • Halkla ilişkiler, bir kurum ve onun kamusu için potansiyel sonuçları olabilecek, çevredeki eğilim ve sorunları analiz eden ve yorumlayan bir bilgi toplama fonksiyonu olarak hizmet eder.
  • Halkla ilişkiler, kurumların amaçlarını ortaya koymalarında ve başarmalarında, böylece ticari zorunluluklar ve sosyal sorumluluk davranışı arasında bir denge yakalamalarında yardımcı olmayla ilişkilidir.

Tanımlardan çıkan bu ortak yönleri kısaca açıklayalım. Halkla ilişkilerin en vazgeçilmezi iki yönlü iletişime dayalı olmasıdır. Kurumlar ve kamuları arasında sürekli iletişimin olması gerekir. Sadece kurumlardan bilgi aktarılması, buna karşılık ilgili çevreden bilgi alınmaması veya alınan bilgilerin değerlendirilmemesi halkla ilişkilerin özüne ters düşer. Yine halkla ilişkilerin temeli; karşılıklı anlayış ve iyi niyetin geliştirilmesi esasına dayanır.

Kurumlarla, ilgili çevreleri arasında karşılıklı anlayış ve iyi niyeti oluşturmak ve sürdürmek halkla ilişkiler tanımlarının ortak vurgusudur. Halkla ilişkilerin ayrıca bilgi toplama fonksiyonu da bulunmaktadır. Kurum ve kamularını ilgilendirecek çeşitli bilgileri toplamak, bunları değerlendirmek ve bu doğrultuda stratejiler geliştirmek halkla ilişkiler tanımlarında ortak noktadır. Son olarak halkla ilişkiler, kurumların ticari kaygılarıyla sosyal sorumluluk davranışını dengeleyen bir yöne sahiptir. Başka bir deyişle kurumlar kâr elde etmeye çabalarken, ilgili çevrelerinin çıkarına ters davranışlarda bulunmamalı, onların zararına olabilecek kararlardan kaçınmalıdır.

Halkla ilişkiler tanımlarıyla ilgili genel bir değerlendirme yapıldığında, şunları söyleyebiliriz. Halkla ilişkilerle ilgili çok sayıda tanım bulunmaktadır. Bu tanımlardan çıkan ortak yönleri içeren her tanımı geçerli görmekte yarar vardır. Halkla ilişkiler organizasyonlara yönelik bir faaliyettir. Hedef kitlesi kurum içi ve kurum dışını kapsar, iki yönlü iletişime, karşılıklı yarar ve anlayışa, iyi niyete, sosyal sorumluluğa, iletişim veya stratejik iletişime odaklanır. İletişimin ikna edici şekilde tasarlanıp uygulanması gerekir.

Halkla ilişkilerde faaliyetlerin yürütülmesinde araştırma, planlama ve iletişim tekniklerinden yararlanılır. Etkili bir halkla ilişkiler faaliyetinin planlanıp uygulanması için kurumların hedef kitleleri ile konularını çok iyi belirleyip tanımlanması ve bunlara ulaşmada kullanılacak iletişim araç ve ortamlarını zaman ve bütçe olanakları içinde belirlemesi gerekir. Bu süreç halkla ilişkilerde tanıma olarak adlandırılmaktadır.

Kuruluşun kendisi ile ilgili vermek istediği bilgiyi hedef kitleye yüzyüze, medya, sergi, fuar gibi etkinliklerle aktarması ise, halkla ilişkilerde tanıtma olarak adlandırılmaktadır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.