Nişanlanmanın Hükümleri, Nişanlılığın Sona Ermesi ve Sonuçları

07.02.2022
Nişanlanmanın Hükümleri, Nişanlılığın Sona Ermesi ve Sonuçları

Evlenmeyi gerçekleştirme yükümlülüğü: Evlenme için gerekli işlemlere girişmek ve sonunda gerekli şekilde evlenme iradesini açıklamak yükümlülüğüdür. Taraflar bu yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Ancak evlenmeden kaçınan bir nişanlının da evlenmeye zorlanamayacağı MK 119/I hükmüne göre belirtilmiştir. Evlenmede özgür irade söz konusudur. Nişanlanma, evlenmeye zorlama hakkı vermediğinden daha çok bir güven ilişkisi niteliğindedir.

Belirli bir nişan ilişkisinde, bir nişanlının gerekli zamanda yükümlülüğünü yerine getiremeyeceğinin anlaşılması halinde, diğer nişanlı haklı sebeple nişanı bozabilir. Yani evlenmeyi gerçekleştirme yükümlülüğünün gerekli zamanda yerine getirilemeyeceğinin anlaşılması, nişanı bozmak için haklı sebep teşkil eder. Bu durumda haklı olarak nişanı bozan taraf, kusurlu karşı taraftan bozulan nişan yüzünden uğranılan zararların (menfi zarar; evlenmenin yapılacağı inancıyla yapılan masraflar) tazminini isteme hakkına sahiptir.

Sadakat yükümlülüğü: Nişanlılar, nişanlılık boyunca birbirlerine karşı sadık olmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük dürüstlük kuralından, örf ve adetten kaynaklanır. Sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar, diğer nişanlıya nişanı bozma hakkı verir. Bu durumda diğer nişanlı tazminat isteme hakkına sahip olur.

NİŞANLILIĞIN SONA ERMESİ

Sona Erme Sebepleri

Geçerli bir nişanlılığın sona ermesi, şu sebeplerle olabilir:

  1.  Evlenme:
    1. Nişanlıların birbirleri ile evlenmesi: Nişanlılığın normal olarak sona erme sebebidir.
    2. Üçüncü şahıs ile evlenme: Nişanlılardan birinin başka biri ile evlenmesi halinde nişanlılık yine sona erer. Ancak bu durumda, başkası ile evlenen nişanlı nişanın bozulmasından doğan sonuçlardan sorumlu olur.
  2. Tarafların anlaşması: Taraflar karşılıklı olarak ve birbirine uygun irade açıklaması ile nişanlılığı bitirebilir. Bu anlaşma da şekle tabi değildir. Bu şekilde sonlanmada taraflar tazminat isteyemez, fakat verilen hediyeler geri istenebilir.
  3. Bozucu şartın gerçekleşmesi: Nişanlılık bir bozucu şarta bağlı olarak yapılmışsa, bozucu şart gerçekleştiğinde nişanlılık da kendiliğinden sona erer. Bu durumda da tazminat istenmez. Hediyeler geri verilir.
  4. Kesin bir evlenme engelinin ortaya çıkması: Evlenmeye engel kesin bir durum (nişanlılardan birinde bir akıl hastalığı ortaya çıkması gibi) varlığında nişanlılık kendiliğinden sona erer.
  5. Evlenmenin imkânsızlaşması: Ölüm, nişanlının gaipliğine karar verilmesi halinde, cinsiyet değiştirme gibi durumlarda nişanlılık sona erer.
  6. Nişanı bozma: Nişanlılardan birinin açık ya da örtülü (terk edip gitme gibi) bir irade açıklaması ile nişanlılığın sona ermesidir.  Haklı bir sebebe dayandırılabilir veya nişan haklı bir sebep olmadan (haksız bir şekilde) bozulabilir.

Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, nişanlılığı yasal temsilcilerinin rızası olmadan bozabilirler. Çünkü nişanı bozma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır (MK 16/II). Yasal temsilcinin nişanı bozma hakkı yoktur. Nişan bozulduktan sonra iki taraf da nişanlı durumundan çıkarlar.  Taraflar yeniden nişanlanmak için serbest kalırlar. Eğer devam etme niyetinde iseler yeniden nişan yaparlar.

Nişanın Sona Ermesinin Sonuçları

Nişanlılık normal şekilde devam ederek evlenme ile sonlanmışsa, bundan sonra evlilik hükümleri geçerli olacaktır. Eğer nişanlılık, evlenme ile değil de diğer sebeplerden dolayı sona ermişse bu durumda hediyelerin geri verilmesi gerekir. Maddi ve manevi tazminat davaları ise, nişanın haksız bozulması halinde söz konusu olur. TMK 122, hediyelerin geri verilmesi borcunu özel olarak düzenlemiştir.   

Ayrıca bakınız:

Kaynaklar: 

Akıntürk, Turgut: Türk Medeni Hukuku, Yeni Medeni Kanuna Uyarlanmış Aile Hukuku, İkinci Cilt, Yenilenmiş Altıncı Bası, Ankara 2002.

Dural, Mustafa/Öğüz, Tufan/Gümüş, Mustafa Alper: Türk Özel Hukuku, Cilt III, Aile Hukuku, Gözden Geçirilmiş Onüçüncü Bası, İstanbul 2018.

Öztan, Bilge: Aile Hukuku, 6. Bası, Ankara 2015.

Öztan, Bilge: Medeni Hukukun Temel Kavramları, 42. Bası, Ankara 2017.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.